woensdag, 12 augustus 2015 07:32

Tip: 5 films die je wakker schudden

De ontdekking dat je meer bent dan een ‘ik’ of persoon is niet alleen iets spiritueels. Wakker geschud worden uit de hallucinatie van het denken is iets universeels. Ook in talloze films komt dit thema steeds terug. Dit is mijn top 5.

1. Vanilla Sky

Vanilla Sky is een Amerikaanse versie van de Spaanse film Abre los ojos. Letterlijk vertaalt: open je ogen. Zo begint Vanilla Sky ook. Het zijn de ogen van David Aames, gespeeld door Tom Cruise, die open gaan. Wat er daarna in de film gebeurt is met geen pen te beschrijven. Je wordt constant op het verkeerde been gezet, omdat niet alles is zoals het lijkt. Vanilla Sky is een alles overstijgende trip die je wereldbeeld volledig op zijn kop zet. Toen ik de film in 2001 voor het eerst had gezien, zat ik de uren erna verbijsterd op de bank. Wow, waar heb ik naar gekeken?
Het is niet makkelijk vast te stellen hoe het verhaal nu ‘echt’ in elkaar zit. Veel mensen vinden dat wellicht onbevredigend, want een film moet toch te snappen zijn? Wanneer je dát kan loslaten en de film met een open houding bekijkt, zul je Vanilla Sky absoluut magistraal vinden.

2. Groundhog Day

In mijn boek Nu even Stil heb ik Groundhog Day uitgebreid besproken, omdat het een briljante verfilming is van wat er kan gebeuren als je het verzet opgeeft tegen dit moment en in overgave leeft met wat-er-nu-is. De film gaat over de chagrijnige weerman Phil, vertolkt door Bill Murray, die met veel tegenzin in een klein Amerikaans dorpje een reportage moet maken, waar ze elk jaar als traditie Groundhog Day vieren. Iedere ochtend wordt Phil wakker en hoort hij exact dezelfde grappen en hetzelfde liedje op de radio. Het blijkt opnieuw Groundhog Day te zijn en alles verloopt precies hetzelfde als de dag ervoor. De film gaat over een egoïst die leert om verder te kijken dan het ‘ik’. Pas wanneer Phil niet aan zichzelf denkt, is hij in staat om verder te gaan en de volgende dag mee te maken.

3. The Matrix

Tja, wie heeft The Matrix niet gezien? De rode en blauwe pil, de echte wereld achter de droomwereld die The Matrix heet. Is de wereld echt of een door het denken verzonnen projectie? The Matrix is een ‘prison for your mind’, zoals Morpheus aan Neo vertelde in de film. Het thema van The Matrix ‘is de wereld een illusie?’, is al een oude vraagstelling in de filosofie. Plato besteedde hier al aandacht aan in zijn metafoor van de grot. Uiteindelijk kom je uit bij de vraag der vragen: Wie of wat ben ik? De uitnodiging achter deze levensvraag is te ontsnappen uit het denken en de oneindige leegte te realiseren wat je werkelijk bent.

4. A Beautiful Mind

Russell Crowe vervult de rol van John Nash, een wiskundige die aan waanideeën lijdt. Hij ziet mensen die er niet zijn en praat zelfs met ze. John weet niet dat hij lijdt aan waanideeën en als kijker weet je dat bij de start van de film ook niet. In het eerste half uur wordt je meegenomen in zijn droomwereld. Halverwege de film komt de omwenteling en langzamerhand wordt John bewust van zijn eigen hallucinaties. Hij begint zich te beseffen van wat het ego allemaal verzonnen heeft. Op dat moment kan John zijn denkbeelden niet meer geloven en ontwaakt hij geleidelijk uit z’n waan. 

5. I Heart Huckabees 

Een film waarin Dustin Hoffman aan de hand van een wit laken uitlegt dat alles één is. Zeer vermakelijk in beeld gebracht hoe de zoektocht naar jezelf kan leiden tot gekke taferelen. Zie hieronder een fragment uit de film.